АДКАЗНАСЦЬ ЗА ДАМАШНІЙ ГВАЛТ
Хатняе гвалт – адна з найбольш распаўсюджаных, складаных і траўматычных жыццёвых сітуацый. Гэта комплексная праблема, наступствы якой могуць быць вельмі сур'ёзнымі як для асобных людзей, так і для грамадства ў цэлым. Хатняму гвалту падвяргаюцца найбольш безабаронныя катэгорыі грамадзян: жанчыны, дзеці, пажылыя і інваліды. Жорсткасць у сям'і спараджае сустрэчную жорсткасць. У прыватнасці, дзеці засвойваюць тую мадэль паводзінаў, у якой яны выхоўваюцца ў сям'і, а затым капіруюць яе ў сваім жыцці. Самая распаўсюджаная форма хатняга гвалту – гэта гвалт у дачыненні да жанчын. Пры гэтым фізічны гвалт уяўляе сур'ёзную пагрозу іх здароўю і жыццю.
У Крымінальным кодэксе Рэспублікі Беларусь змяшчаецца артыкул 154 «Кат» (істязание), які найбольш поўна адлюстроўвае злачынныя дзеянні, што здзяйсняюцца ў выпадках хатняга гвалту.
Частка першая названага артыкула прадугледжвае адказнасць за наўмыснае прычыненне працяглага болю і пакут спосабамі, што выклікаюць асаблівыя фізічныя і псіхічныя пакуты пацярпелага, альбо сістэматычнае нанясенне пабояў, што не пацягнулі наступстваў, прадугледжаных артыкуламі 147 і 149 Крымінальнага кодэкса, у выглядзе арышту, альбо абмежавання волі на тэрмін да трох гадоў, альбо пазбаўлення волі на той жа тэрмін са штрафам або без штрафу.
Частка другая артыкула 154 Крымінальнага кодэкса прадугледжвае адказнасць за кат (істязание), учыненае ў дачыненні да, як вядома вінаватаму, цяжарнай жанчыны, альбо састарэлага, альбо непаўналетняга, альбо асобы, якая знаходзіцца ў бездапаможным стане або ў залежным становішчы, альбо асобай, раней асуджанай за кат (істязание). За здзяйсненне названых дзеянняў прадугледжана пакаранне ў выглядзе абмежавання волі на тэрмін ад аднаго года да трох гадоў са штрафам або без штрафу, пазбаўлення волі на тэрмін ад аднаго года да пяці гадоў са штрафам або без штрафу.
Так, у студзені бягучага года судом Міёрскага раёна разгледжана крымінальная справа ў дачыненні да жыхара адной з вёсак раёна, які на працягу некалькіх месяцаў сістэматычна збіваў сваю сужыцельку, прычыняючы ёй цялесныя пашкоджанні рознай ступені цяжкасці.
У судовым пасяджэнні ўстаноўлена, што абвінавачваны ў перыяд з 11 лютага 2023 года па 01 кастрычніка 2023 года, знаходзячыся кожны раз у стане алкагольнага ап'янэння, у доме па месцы жыхарства, падчас узнікаючых паміж імі сварак, сістэматычна збіваў пацярпелую рукамі і нагамі, прычыніўшы ёй пераломы носа, каронкі зуба, рэбраў, ушыбленыя раны галавы, вусны і іншыя пашкоджанні.
Сваю віну абвінавачваны прызнаў у поўным аб'ёме, учыненым раскаяўся, прынёс прабачэнні пацярпелай.
Суд з улікам змякчаючай акалічнасці: шчырае раскаянне ва ўчыненым, абцяжваючай акалічнасці: здзяйсненне злачынства асобай, якая знаходзіцца ў стане алкагольнага ап'янэння, звестак аб асобе прызначыў абвінавачванцу ў адпаведнасці з санкцыяй ч. 1 арт. 154 КК Рэспублікі Беларусь пакаранне ў выглядзе абмежавання свабоды тэрмінам два гады 6 месяцаў без штрафу. Акрамя ўказанага злачынства абвінавачванцам здзейснена яшчэ два злачынствы, у здзяйсненні якіх ён прызнаны вінаватым і яму прызначана пакаранне ў межах адпаведных артыкулаў Крымінальнага кодэкса. На падставе арт. 107 КК Рэспублікі Беларусь да яго прыменена прымусовае лячэнне хранічнага алкагалізму.
Прыгавор суда ўступіў у законную сілу.
Адна з асаблівасцей дадзенага віду злачынства – яго латэнтны характар. Многія ахвяры гвалту не заяўляюць аб перажытым з-за сораму, страху перад паўторным гвалтам або знаходжання ў залежным ад злачынца становішчы, пра што сведчаць статыстычныя дадзеныя аб колькасці прыцягнутых асоб да адказнасці.
За 2023 год судом раёна разгледжана адна крымінальная справа, звязаная з сямейным гвалтам, за мінулы перыяд 2024 года – таксама адна.
Варта заўважыць, што хатні гвалт сам па сабе ніколі не спыніцца. Чым раней ахвяра звернецца ў праваахоўныя органы, тым хутчэй злачынец будзе прыцягнуты да адказнасці за ўчыненае.