Аб праве грамадзян на звароты
У 2023 годзе ўнесены змяненні ў Закон Рэспублікі Беларусь ад 18.07.2011 № 300-З «Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб».
Змяненні закранулі парадак падачы электронных зваротаў у дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі, парадак работы са зваротамі, якія носяць масавы характар, выкарыстанне кнігі заўваг і прапаноў, спосаб азнаямлення заяўнікаў з матэрыяламі, непасрэдна якія адносяцца да разгляду іх зваротаў, і іншыя пытанні.
Згодна з вышэйназваным Законам грамадзяне Рэспублікі Беларусь рэалізуюць сваё права на зварот шляхам падачы (унясення):
- пісьмовых і вусных зваротаў у арганізацыі;
- электронных зваротаў у дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі;
- вусных зваротаў, якія паступаюць у ходзе асабістага прыёму.
Пры вусным звароце грамадзяне, іх прадстаўнікі павінны прад'явіць дакумент, які сведчыць асобу. Прадстаўнікі заяўнікаў павінны прад'явіць таксама дакументы, якія пацвярджаюць іх паўнамоцтвы.
службовыя асобы, якія праводзяць асабісты прыём, а таксама работнікі, упаўнаважаныя ажыццяўляць папярэдні запіс на асабісты прыём, не маюць права адмовіць у асабістым прыёме, а таксама ў ажыццяўленні папярэдняга запісу на асабісты прыём, за выключэннем выпадкаў: звароту па пытаннях, якія не адносяцца да кампетэнцыі дзяржаўных органаў, арганізацыі; звароту ў неўстаноўленыя дні і гадзіны; калі заяўніку ўжо быў дадзены вычарпальны адказ на цікавыя яму пытанні; калі з заяўніком спынена перапіска па выкладзеных у звароце пытаннях; калі заяўнік ужывае тэхнічныя сродкі (аўдыё- і відэазапіс, кіна- і фотаздымку) без згоды службовай асобы, якая праводзіць асабісты прыём, і адмаўляецца спыніць іх прымяненне; непрад'яўлення дакумента, які сведчыць асобу заяўніка, яго прадстаўніка.
Пiсьмовыя звароты грамадзян павiнны ўтрымлiваць найменне i (або) адрас вiдавочнага прадпрыемства цi пасаду i (або) прозвiшча, уласнае iмя, iмя па бацьку (калі такое маецца) альбо iнiцыялы асобы, якой накiроўваецца зварот, прозвiшча, уласнае iмя, iмя па бацьку (калі такое маецца) альбо iнiцыялы грамадзянiна, адрас яго месца жыхарства (месца знаходжання), выклад сутнасцi звароту, асабiсты подпiс грамадзянiна (грамадзян).
Звароты выкладваюцца на беларускай або рускай мовах.
Тэкст звароту павiнен паддавацца прачытанню. Рукапiсныя звароты павiнны быць напiсаны дакладным, разборлiвым почыркам. Не дапускаецца ўжыванне ў зваротах нецэнзурных альбо абразлiвых слоў цi выразаў.
У зваротах павiнна ўтрымлiвацца iнфармацыя аб вынiках iх папярэдняга разгляду з дадаткам (пры iх наяўнасцi) дакументаў, што пацвярджаюць гэту iнфармацыю.
Заяўнiк мае права адклiкаць свой зварот да разгляду яго па сутнасцi шляхам падачы адпаведнай пiсьмовай або электроннай заявы.
Тэрмiн разгляду зваротаў, што паступiлi ў дзяржаўныя органы для разгляду ў адпаведнасцi з iх кампетэнцыяй, вылiчваецца з дня, наступнага за днём рэгістрацыі зваротаў.
Пiсьмовыя звароты павiнны быць разгледжаны не пазней за пятнаццаць дзён, а звароты, што патрабуюць дадатковага вывучэння i праверкi, – не пазней за адзiн месяц, калi iншы тэрмiн не ўстаноўлены заканадаўчымi актамi.
У выпадку, калi для вырашэння выкладзеных у звароце пытанняў неабходны здзяйсненне пэўных дзеянняў (выкананне работ, аказанне паслуг), атрыманне iнфармацыi з замежнай дзяржавы ў тэрмiны, што перавышаюць месячны тэрмiн, заяўнiкам у тэрмiн не пазней за адзiн месяц з дня, наступнага за днём паступлення зваротаў, накiроўваецца пiсьмовае паведамленне аб прычынах перавышэння месячнага тэрмiну i тэрмiнах здзяйснення такiх дзеянняў.
Пры паступленні пісьмовых зваротаў, якія змяшчалі пытанні, што не адносяцца да яго кампетэнцыі, на працягу пяці рабочых дзён накіроўвае звароты для разгляду арганізацыям у адпаведнасці з іх кампетэнцыяй і ў той жа тэрмін апавяшчае заяўнікаў альбо ў той жа тэрмін пакідае заяву без разгляду па сутнасці і апавяшчае аб гэтым заяўнікаў з тлумачэннем, у якую арганізацыю і ў якім парадку варта звярнуцца для вырашэння пытанняў, выкладзеных у зваротах.
Адказ на зварот або рашэнне аб пакіданні звароту без разгляду па сутнасці могуць быць абскарджаны ў парадку, устаноўленым заканадаўствам.
Закон прадугледжвае права грамадзяніна на падачу ў дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі электронных зваротаў і атрыманне адказаў (паведамленняў) на іх праз дзяржаўную адзіную (інтэграваную) рэспубліканскую інфармацыйную сістэму ўліку і апрацоўкі зваротаў грамадзян і юрыдычных асоб.
У адрозненне ад пісьмовай і вуснай формы, электронная форма звароту магчыма толькі пры яго накіраванні ў дзяржаўныя органы і дзяржаўныя арганізацыі.
Электронныя звароты падаюцца толькі праз сістэму зваротаў у сетцы Інтэрнэт па адрасе: https://обращения.бел. Доступ да сістэмы бясплатны. Скарыстацца ёю могуць заяўнікі, а таксама дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі, да якіх паступаюць звароты ў электроннай форме. Для таго, каб падаць электронны зварот, неабходна прайсці ідэнтыфікацыю. Пасля ўваходу ў сістэму заяўнік зможа падаць электронны зварот. Патрабаванні да электроннага звароту такія ж, як і да пісьмовага: яго тэкст павінен быць чытальным, на беларускай або рускай мове, не ўтрымліваць нецэнзурных альбо абразлівых слоў ці выразаў. Сутнасць звароту нельга выкладаць у выглядзе спасылак на інтэрнэт-рэсурсы.
Калі электронны зварот падае прадстаўнік заяўніка, трэба прымацаваць дакумент, які пацвярджае паўнамоцтвы, у электронным выглядзе.
Адпаведзі (паведамленні) на электронныя звароты накіроўваюцца таксама праз сістэму зваротаў, за выключэннем выпадкаў, калі заяўнік у электронным звароце папросіць накіраваць пісьмовы адказ.
Парадак, тэрміны разгляду электронных зваротаў такі ж, як і ў пісьмовых.
Варта адзначыць, што звароты, накіраваныя на электронную пошту або размешчаныя ў спецыяльнай рубрыцы, не з'яўляюцца электроннымі, на іх дзеянне Закона Рэспублікі Беларусь ад 18.07.2011 № 300-З «Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб» не распаўсюджваецца.