Міёрскі раённы выканаўчы камітэт
Першы брыльянт на гомельскім прадпрыемстве "Крышталь" вырабілі больш як паўвека таму. Усяго ў Савецкім Саюзе было сем падобных заводаў. Цяпер працуюць толькі два. Адзін - у Смаленску, другі - у горадзе над Сожам. У лістападзе мінулага года "Крышталь" наведаў Аляксандр Лукашэнка. Прэзідэнту паказалі ўсе этапы вытворчасці. У новым выпуску YouTube-праекта БЕЛТА "Па факце: рашэнні Першага" мы раскажам, як у аграматканай апрацоўцы прымяняюць лазерныя тэхналогіі, якой формы можа быць брыльянт і для каго ў Гомелі штампуюць залатыя зліткі.
Што дазваляе беларускаму "Крышталю" канкураваць з сусветнымі вытворцамі брыльянтаў
90% усёй аграматканай апрацоўкі ў свеце прыпадае на Індыю. У Гомелі не толькі захавалі гэта напрамак з часоў СССР, але і за кошт уласных сродкаў запусцілі ювелірную вытворчасць. Сёння ювелірка займае 80%, аграматканая апрацоўка - 20%. Пачнем з вытворчасці брыльянтаў.
"Аграматканая сыравіна паступае на прадпрыемства, адбываецца яго даследаванне і разметка. Падчас разметкі задаецца агульны тон апрацоўкі аграматканых каштоўных камянёў. У межах мадэрнізацыі мы набылі лазернае абсталяванне, а таксама аўтаматызавалі сістэму абдзіркі аграматканых нарыхтовак. Прымяненне лазерных тэхналогій дазваляе нам мінімізаваць чалавечы фактар пры прыняцці рашэнняў, тым самым павысіўшы дакладнасць апрацоўкі. У той жа час новыя станкі 4P дазволяць сумяшчаць у сабе адразу 3-4 аперацыі. Сярод іх паліроўка пляцоўкі, чарнавая агранка верха і ніза, а таксама чарнавая абточка", - расказаў начальнік вытворча-тэхналагічнага аддзела ААТ "Гомельскае ВА "Крышталь" - кіруючая кампанія холдынгу "Крышталь-холдынг" Сяргей Воскаўцаў.
Дзякуючы сучасным тэхналогіям прадпрыемства можа канкураваць з сусветнымі вытворцамі брыльянтаў. Тэхнічнае пераўзбраенне забяспечвае якасць і хуткасць працы.
"Калі раней пры механічнай апрацоўцы камяні рыхтаваліся да агранкi практычна на 60%, то ўкараненне лазерных тэхналогій дазваляе павысіць гатоўнасць каменя да 80-85%", - адзначыў Сяргей Воскаўцаў.
Якія унікальныя прафесіі можна сустрэць на гомельскім "Крышталі"
Ад ручной працы ў апрацоўцы алмазаў нікуды не падзецца. Прафесіі тут унікальныя, можна сказаць, штучныя. Асвоіць іх можна толькі непасрэдна на вытворчасці.
Аграншчык, падратоўшчык, разметчык. Якія незвычайныя прафесіі ёсць на гомельскім "Крышталі"
"У нас усе прафесіі незвычайныя, таму што яны вельмі рэдкія і вузкаспецыялізаваныя. У іншай галіне іх цяжка сустрэць. Зразумела, што аграншчык, абдзіршчык, падратоўшчык, разметчык - гэта вузкая спецыяльнасць, якая прымяняецца толькі да каштоўных або напаўкаштоўных камянёў. Але мы не апрацоўваем напаўкаштоўныя камяні. У Беларусі прадпрыемстваў, якія займаюцца гэтым, не вельмі шмат. Наўскідку, ёсць два ці тры прадпрыемствы, якія апрацоўваюць сінтэтыку, напаўкаштоўныя камяні", - падкрэсліў Сяргей Воскаўцоў.
Даўжэй за ўсіх вучацца аграншчыкі алмазаў - каля шасці месяцаў. Столькі часу неабходна, каб атрымаць базавыя навыкі. І толькі праз пяць гадоў спецыяліст набярэ патрэбную прафесійную форму.
"Аграншчыком я стаў пасля школы. Уладкаваўся вучнем аграншчыка і шэсць месяцаў праходзіў практыку. Потым здаў на разрад і стаў аграншчыком алмазаў і брыльянтаў. Спачатку было вельмі складана. А потым асвоіўся. Галоўнае - прысядлівасць і ўважлівасць. У нас трэба сядзець восем гадзін, можна сказаць, не падымаючыся. Важная і дакладнасць рухаў. Усё гэта прыходзіць з вопытам", - распавёў аграншчык алмазаў у брыльянты Ігар Першын, які ўзнагароджаны медалём "За працоўныя заслугі".
Як уладкаваны вытворчы працэс на алмазаапрацоўчым прадпрыемстве
Спачатку спецыяліст ацэньвае характарыстыкі алмаза. Зыходзячы з гэтых дадзеных ствараецца 3D-мадэль будучага брыльянта. Далей да працы прыступаюць лазерныя станкі і спецыялісты з залатымі рукамі. Самы запатрабаваны памер брыльянта - ад 2 да 5 мм.
"Алмаз паступае ў першасную апрацоўку. Звычайна яго распілоўваюць напалову, пасля чаго шліфуюць. Потым абдзіршчык яго абдзірае, надае форму. Формы бываюць розныя. Але ў асноўным круглыя - гэта класічная агранка. Потым аграншчык ставіць 57 граняў. Гэта робіцца пад пэўным вуг
"Для прадпрыемства вялікае значэнне мае кошт алмазнай сыравіны, якую мы купляем, а таксама затраты на яе апрацоўку. Але калі разглядаць гэтае пытанне прымяняльна да агульнасусветнага, то існуюць пэўныя прэйскуранты, дзе зніжка - надбаўка залежаць ад сітуацыі на сусветным рынку. У нас ёсць бюро сартавання брыльянтаў, якое сартуе яго па колеры, якасці агранкі і гэтак далей. І, зыходзячы з прэйскуранта, які зацверджаны на прадпрыемстве, фарміруецца яго цана. Пасля гэтага да брыльянта ў залежнасці ад каньюнктуры сусветнага рынку ўсталёўваецца надбаўка пры рэалізацыі", - звярнуў увагу Сяргей Воскаўцоў.
Куды экспартуюць беларускія брыльянты
У год на прадпрыемстве перапрацоўваюць 25 тыс. карат алмазнай сыравіны. На выхадзе атрымліваецца каля 10,5 тыс. карат брыльянтаў. У асноўным выкарыстоўваюць якуцкія алмазы. Па сваёй якасці яны лічацца лепшымі ў свеце. Але ёсць і альтэрнатыўныя рынкі.
"Зімбабвэ сёння - адна з асноўных дзяржаў па здабычы золата, алмазаў. Яны на нас моляцца. Яны сёння атрымалі рэкордны ўраджай хлеба і ўпершыню ў гісторыі дзякуючы нам, нашай тэхніцы, нашай дапамозе накармілі хлебам свой народ. Найбагацейшая краіна! Натуральна, у нас там вялікая цікавасць і па вашай сыравіне. Дарога прабіта! Акно ў Зімбабвэ прабіта самае велізарнае. Калі нешта трэба, скажыце. Трэба працаваць. Мы будзем вас падтрымліваць і дапамагаць", - запэўніў Прэзідэнт Беларусі работнікаў "Крышталя", з якімі пагутарыў падчас рабочай паездкі ў Гомель у лістападзе мінулага года.
Што Лукашэнку паказалі на ювелірнай фабрыцы ў Гомелі. Падрабязнасці прэзідэнцкага візіту на "Крышталь"
Частку брыльянтаў экспартуюць (у асноўным, у Расію), частку ўжываюць для вытворчасці ювелірных упрыгожванняў. Кальцы, завушніцы і бранзалеты прадаюць праз уласную гандлёвую сетку. Адзін з апошніх магазінаў у канцы мінулага года адкрыўся ў гандлёвым цэнтры "Першы нацыянальны гандлёвы дом". У першы дзень яго працы гандлёвы цэнтр наведаў Аляксандр Лукашэнка. Прэзідэнт Беларусі яшчэ раз падкрэсліў важнасць захавання алмазаапрацоўкі ў краіне.
Чаму ювелірная вытворчасць патрабуе пастаяннай мадэрнізацыі
У ювелірнай галіне свае тонкасці. Адны ўпрыгажэнні робяць метадам штампоўкі. Іншыя наразаюць з залатой трубы. Напрыклад, сочаць кольцы. Самы сучасны метад - распрацоўка 3D-мадэляў. Дзякуючы тэхналогіі можна вырабляць вырабы абсалютна любой формы і памеру.
"Мадэрнізацыя ювелірнай вытворчасці ідзе пастаянна. Нельга сказаць, што мы правялі мадэрнізацыю ў 2023 годзе і дасягнулі нейкага піку. У свеце ўсё мяняецца, тэхналогіі развіваюцца, і мадэрнізацыя любой вытворчасці - не толькі ювелірнай і алмазнай - павінна ісці планамерна, рэгулярна, пастаянна. Кожныя паўгода ў свеце нешта ствараецца, у вытворчасці ўкараняюцца новыя тэхналогіі, каб ісці ў нагу з часам. Мы таксама стараемся гэта рабіць, праводзіць мадэрнізацыю, асвойваць новую прадукцыю", - распавёў намеснік гендырэктара ААТ "Гомельскае ВА "Крышталь" - кіруючая кампанія холдынгу "Крышталь-холдынг" Юрый Дзедаў.
Чаму ювелірная вытворчасць патрабуе пастаяннай мадэрнізацыі
У 2022 годзе "Крышталь" пачаў выпускаць мерныя залатыя зліткі метадам штампоўкі. Кожны - ад 1 да 100 г. Заказчыкі - Нацыянальны банк і Міністэрства фінансаў. Раней зліткі закуплялі ў Еўропе.
Дзякуючы мадэрнізацыі і зніжэнню сабекошту прадукцыі аб'ёмы вытворчасці не зніжаюцца. На прадпрыемстве выпускаюць каля 300 відаў ювелірных вырабаў. Пастаянна працуюць над новымі мадэлямі. І знаходзяць выйсце нават ва ўмовах санкцыйнага ціску.
"Мы знаходзімся на мяжы з Еўропай. Абсталяванне, якое выкарыстоўваецца ў нас на прадпрыемстве, з'яўляецца імпартным. Часам патрабуюцца нейкія расходныя імпартныя матэрыялы і камплектуючыя. Часта аналагі не заўсёды добра працуюць альбо працуюць на шкоду якасці прадукцыі. Таму мы вельмі скрупулёзна падбіраем аналагі і заўсёды праводзім тэставыя работы", - распавёў Юрый Дзедаў.
Чаму Лукашэнка ўпэўнены, што беларуская ювелірка можа пераўзысці сусветны ўзровень
На прадпрыемстве развіваюць і прамысловы турызм. Зразумела, цэхі, дзе каштоўныя металы перапрацоўваюцца ў вялікім аб'ёме, для старонніх закрыты. Але большую частку вытворчага працэсу наведвальнікі могуць убачыць. У сваю чаргу Аляксандр Лукашэнка ставіць перад работнікамі прадпрыемства амбіцыйную задачу: нарошчваць вытворчасць і перасягнуць сусветны ўзровень.
Ці можам мы канкурыраваць з сусветнымі вытворцамі брыльянтаў, расказалі на ювелірным заводзе "Крышталь"
"Мы будзем купляць самае сучаснае абсталяванне. І такая шалёная думка закралася ў галаву, я павінен вам агучыць: мы выйдзем не проста на сусветны ўзровень вытворчасці вашай прадукцыі, мы павінны перасягнуць гэты ўзровень. Мы гэта можам. Мы будзем укладваць сродкі, інвеставаць у вас, але будзем і пытацца. Каб вы выраблялі прадукцыю вышэй за сусветны ўзровень", - выказаў Аляксандр Лукашэнка ўпэўненасць у будучыні беларускай алмазнай апрацоўкі і ювелірнай вытворчасці Беларусі падчас зносін з работнікамі гомельскага ювелірнага завода "Крышталь" у лістападзе мінулага года.
*Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту.
Крыніца: belta.by