Міёрскі раённы выканаўчы камітэт
Школьнае харчаванне адыгрывае ключавую ролю ў фарміраванні здаровых звычак у дзяцей і падлеткаў, забяспечваючы іх неабходнымі пажыўнымі рэчывамі для поўнага росту і развіцця.
Правільнае харчаванне ў школе не толькі спрыяе паляпшэнню фізічнага стану вучняў, але і ўплывае на канцэнтрацыю ўвагі, паспявасць і агульнае самаадчуванне. У умовах сучаснага свету, дзе дзеці сутыкаюцца з рознымі спакусамі фастфуду і шкоднай ежы, арганізацыя якаснага школьнага харчавання становіцца асабліва актуальнай. Гэта не проста пытанне забеспячэння дзяцей ежай, а важны крок да стварэння здаравай будучыні для молага пакалення. Арганізацыяй харчавання ў школах Мінска займаецца Камбінат школьнага харчавання. Карэспандэнты БЕЛТА даведаліся, чым і як кармяць дзяцей, на прыкладзе школы №2 Мінска.
Вучань 5-га класа Нікіта Тамашкоў разам з аднакласнікамі кожны дзень чакае школьны абед. Ён, як правіла, праходзіць пасля 3-га або 4-га ўрока, да гэтага часу актыўныя пяцікласнікі паспяваюць добра пагаладаць. «Мне ўсё падабаецца ў нашай сталовай. Вось сёння ў нас кураная катлета з макаранамі - гэта вельмі смачна, як дома. Люблю яшчэ грэчку з сосіскамі. Але сапраўды мая любімая страва, ад якой я ніколі не адмовлюся, - гэта пельмені. Нам як-то далі іх са смецанай. Наш клас усё з'еў. Часцей бы іх давалі», - расказаў хлопчык, а сябры пацвердзілі, яшчэ не ведаючы, што заўтра будуць менавіта пельмені.
Іх класны кіраўнік і настаўніца матэматыкі Таццяна Лісоўская кожны дзень суправаджае клас у сталовую. Педагог запэўніла, што пельмені ў школе не толькі з'ядаюцца цалкам, але і ёсць месца для дадатковай порцыі. «Дзеці ў асноўным езяць добра. Ёсць любімыя стравы, ёсць менш любімыя, але не менш карысныя. Настаўнікі сачаць за тым, каб вучні ўсё ж такі елі. Дзе-то тлумачым, дзе-то ўгаворваем. А ўвогуле, вучым іх беражліва ставіцца да ежы, да хлеба, для гэтага ўспамінаем гісторыю, блакаду, гаворым пра голад, які ў сучасным свеце, на жаль, не так рэдкі», - падзялілася педагог.
Адказная па харчаванні дзяцей у школе №2 — загадчыца вытворчасцю сталовай Ларыса Дубаневіч. Менавіта яна прымае прадукты, з якіх пазней будуць гатавацца сняданак, абед і паўднёк у школе. «Мы працуем па двухтыднёвым меню, якое складаецца тэхнолагамі на Мінскім камбінаце школьнага харчавання. Напрыклад, у нас па графіку ідзе выраб з куранят. Прадукцыю нам пастаўляе Віцебская брайлеравая фабрыка. Нам дастаўляюць філе, сцягна. Я правяраю, каб яны не былі размарожаны. Калі ўсё добра, я стаўлю пячатку, і мы прымаем прадукцыю. Далей мы гатуем, напрыклад, катлеты з куранят, калі яны ёсць у нашым меню. З мясапрадукцыяй усё аналагічна. Агародніну нам пастаўляюць ачышчанай у вакууме, яна можа захоўвацца 10 сутак. Схема іх прыёму аналагічная: праглядаем суправаджальныя дакументы, пасведчанне якасці, правяраем, каб не было парушэння герметычнасці. Малако пастаўляе малачны камбінат», — інфармавала Ларыса Дубаневіч.
Начальнік падкрэсліла, што прадукты заўсёды паступаюць высокай якасці. «Яны цалкам адпавядаюць патрабаванням, якія прад'яўляюцца да дзіцячага харчавання. У нас нават не бывае выпадкаў, калі прыходзілася б адбракоўваць прадукты. Пастаўшчык змагаецца за якасць, бо ўсе разумеюць, што гэта дзіцячае харчаванне. У кожнага ёсць дзеці, ўнукі, усе імкнуцца, каб дзеці добра харчаваліся», – упэўнена яна.
Дырэктар сярэдняй школы № 2 г. Мінска Аксана Какарева адзначыла, што сталовая і буфет – самае папулярнае і даступнае месца ў школе. «Гэта з улікам таго, што цяпер у школах абмежавана выкарыстанне мабільных прылад. На перапынках мы выкарыстоўваем усе актыўныя сродкі для арганізацыі вольнага часу. У нас створаны ўмовы для спартыўных і інтэрактыўных гульняў. Таксама адзін са спосабаў адцягнуцца як ад навучальнага працэсу, так і ад адсутнасці мабільнай прылады – гэта, вядома ж, наведванне школьнай сталовай і буфета. Мы пастаянна трымаем на кантролі пытанне арганізацыі харчавання да завяршэння другой змены, бо ў другую змену ў нас харчуюцца вучні 6-х і 7-х класаў, а таксама група падоўжанага дня ў пачатковай школе. Тут у нас наладжана якасная сумесная работа Камбіната школьнага харчавання і школы», – паведаміла кіраўнік установы адукацыі.
Дырэктар камбіната школьнага харчавання Мінска Людміла Крупоўская кіруе прадпрыемствам, якое адказвае за ўсе працэсы, якія тычацца харчавання дзяцей у сталічных школах. «Камбінат школьнага харчавання на дадзены момант — гэта 330 аб'ектаў. Наша сетка вялікая, мы кармім каля 230 тыс. сталічных вучняў. Спецыялістамі камбіната распрацоўваюцца прыкладныя двухтыднёвыя рацыёны. Распрацоўваюцца яны пасезонна (на восеньскі, зімовы і вясновы перыяды), улічваюцца патрабаванні каларыйнасці, рацыянальнага размеркавання пажыўных рэчываў, а таксама кратнасці ўключэння пэўных прадуктаў. Так, напрыклад, такія прадукты, як мяса, агародніна, малако, павінны прысутнічаць у харчаванні дзіцяці штодня, а рыба і сыр — не менш за два разы на тыдзень. Пры распрацоўцы прыкладных рацыёнаў на восеньскі перыяд перавага аддаецца свежай агародніне і садавіне, а ў зімовы перыяд мы ўжо пераходзім на квашаную і кансервавую агародніну. Рацыёны праходзяць абавязковую ацэнку ў Мінскім гарадскім цэнтры гігіены і эпідэміялогіі на адпаведнасць санітарна-эпідэміялагічным нормам. Прыкладны двухтыднёвы рацыён восеньскага перыяду ўключае 137 страў, 60 з іх — стравы з інфармацыйнага зборніка тэхналагічных карт страў і вырабаў, распрацаванага Міністэрствам адукацыі», — паведаміла Людміла Крупоўская.
Сістэма зразумелая, але без навінак не абыйшлося. «У гэтым сезоне мы ўключылі тры прадукты, якія раней увогуле не выкарыстоўваліся ў дзіцячым харчаванні, — гэта дайкон і сельдарэй. З дайконам мы ўзялі страву з інфармацыйнага зборніка, а сельдарэй уведзены ў склад аднаго салату — гэта распрацоўка спецыялістаў нашага камбіната. Таксама па выніках анкетавання, якое прайшло ў маі мінулага года, мы прапанавалі дзецям рытэ з марской капусты з агароднінай. Гэта вараная марская капуста, парэзаная з даданнем агародніны — маркоўкі, цыбулі, салодкага перцу і таматаў. Рытэ з марской капусты з агароднінай вельмі багаты перш за ўсё ёдам, вітамінамі і мінераламі. Гэты прадукт вельмі спадабаўся дзецям, і ў гэтым годзе мы яго ўключылі ў рацыён і ўжо бачым станоўчыя водгукі. А самым важным паказчыкам для нас з'яўляецца пустая талерка дзіцяці пасля школьнага абеду», — падкрэсліла кіраўнік прадпрыемства.
Што дакранаецца кошту школьнага харчавання, то зараз кошт сняданку для вучняў малодшых класаў складае Br2,08, абед для іх (тыя, хто наведвае групу падоўжанага дня) — Br2,98. Абед для вучняў 5-11-х класаў каштуе Br3,51. Як раней паведамляла Міністэрства адукацыі, у Беларусі з 1 кастрычніка на 5% будуць павялічаны грашовыя нормы расходаў на харчаванне для навучэнцаў агульнаадукацыйных школ, дашкольных і іншых устаноў адукацыі. «Нормы распрацаваны на аснове аналізу цэн на прадукты харчавання, які праводзіцца кожныя тры месяцы. Падобны падыход забяспечвае аб'ектыўнасць і празрыстасць фарміравання расходаў на харчаванне. Змены стануць важным крокам на шляху да ўстойлівай, якаснай і даступнай сістэмы дзіцячага харчавання, дзе галоўным арыенцірам застаецца клопат пра здароўе маладога пакалення», — растлумачылі ў ведамстве і адзначылі, што апошняе павышэнне нормаў расходаў на харчаванне было ўведзена 1 верасня 2023 года.
У школьных буфетах рэгламентуецца фарміраванне коштаў. «Так, мы арганізуем харчаванне дзяцей дадаткова і ў буфетах, — адзначыла Людміла Крупская. — Тут ёсць абмежаванне па прадстаўленай прадукцыі: у буфеце павінна быць не больш за 10 найменняў салодкіх вырабаў у прамысловай упакоўцы. Гэта можа быць, напрыклад, зэфір, халва, шакалад, вафлі і г.д. Падкрэсліваю, што ўся прадукцыя, якая рэалізуецца ў буфетах, адпавядае дзіцячай дыетыцы. Вы не знойдзеце ў школьным буфеце забароненых і недапушчальных дабавак. Газіроўкі няма, чыпсаў няма, ёсць толькі напоі з даданнем соку і дапушчальныя салодкія вырабы. Акрамя гэтага, шырока прадстаўлена прадукцыя ўласнага вытворчасці. Вось сёння ў школе якраз той дзень, калі дзеці могуць купіць піцу і сосіскі ў цесце. Па гэтай прадукцыі ў нас ёсць абмежаванні: іх можна ўжываць у харчаванні школьнікаў толькі два разы на тыдзень. Уся астатняя выпечка — булкі, слойкі — прадаецца штодня. Ёсць шырокі асартымент салатаў, бутэрбродаў, ёсць ёгурты, малачныя кактэйлі. Гэта вельмі любяць нашы дзеці».
Насамрэч усё естлівое ў школе могуць кантраляваць і бацькі. «Калі ў іх узнікаюць пытанні, для гэтага існуе агульнашкольны бацькоўскі камітэт. Законныя прадстаўнікі могуць аб'яднацца ў групу, прыйсці ў школу і паглядзець тэхналогію прыгатавання ежы. Для гэтага трэба выканаць некаторыя ўмовы — у школе ёсць бахілы, разавыя халаты і рукавіцы. Калі ласка, група прадстаўнікоў агульнашкольнага бацькоўскага камітэта можа паглядзець, як усё арганізавана нават у момант прыгатавання ежы, яны могуць прысутнічаць на харчоблоку ў момант закладкі прадукцыі. Яны нават могуць паспрабаваць стравы, якімі мы кармім дзяцей кожны дзень», — падкрэсліла дырэктар школы.
Начальнік участку школьнага харчавання Фрунзэнскага раёна Камбіната школьнага харчавання Надзея Шчарбак упэўнена, што якасць харчавання таксама залежыць і ад тых, хто гатуе ў школах. "У кожнай установе адукацыі ў нас вызначаны штатны расклад. Згодна з ім мы займаемся падборам персаналу, імкнемся, каб у кожнай школе працавала каманда прафесіяналаў, - падбіраем лепшыя кадры. Таму што якасныя прадукты - гэта палова справы. Трэба добра іх прыгатаваць. Усе мы разумеем, што адна гаспадыня бульбянае пюрэ прыгатуе па-адному, а другая з тых жа прадуктаў - па-іншаму. На мой погляд, самае галоўнае, што варта памятаць, - каб гатаваць для дзяцей, трэба любіць іх і, вядома ж, сваю прафесію", - дадала Надзея Шчарбак.
