Уладальнікам аўтацыстэрнаў! «Аб дзейнасці арганізацый, якія ажыццяўляюць праверкі цыстэрнаў, прызначаных для перавозкі небяспечных грузаў»
Перавозка любых грузаў аўтамабільным транспартам можа быць небяспечнай сама па сабе, а перавозка небяспечных грузаў у цыстэрнах значна павышае верагоднасць узнікнення надзвычайных сітуацый на дарогах. Адной з прычын гэтага з'яўляюцца фізіка-хімічныя ўласцівасці такіх грузаў, якія ўяўляюць сур'ёзную дадатковую небяспеку, да таго ж сам груз у цыстэрне з-за зруху падчас руху значна ўплывае на ўстойлівасць і кіравальнасць транспартнага сродку. Таму, у адпаведнасці з патрабаваннямі Правілаў па забеспячэнні бяспекі перавозкі небяспечных грузаў аўтамабільным транспартам, зацверджаных пастановай МНС Рэспублікі Беларусь ад 17.05.2021 № 35 (далей - Правілы) аўтамабільныя цыстэрны (аўтацыстэрны), якія перавозяць небяспечныя грузы, павінны праходзіць абавязковыя перыядычныя праверкі і выпрабаванні (далей - праверкі) на прадмет адпаведнасці патрабаванням бяспекі перавозкі небяспечных грузаў.
У Рэспубліцы Беларусь праверкі аўтацыстэрн ажыццяўляюць больш за дзесяць прадпрыемстваў, якія маюць адпаведныя паўнамоцтвы, прычым большая частка з іх, прыватнай формы ўласнасці (далей - арганізацыі, што праводзяць праверку).
Праверкі і выпрабаванні аўтацыстэрн арганізацыямі, што праводзяць праверку, праводзяцца на тэрыторыях суб'ектаў перавозкі - уладальнікаў транспартных сродкаў. У ходзе вусных апытанняў устаноўлена, што пераважная большасць кіраўнікоў і спецыялістаў суб'ектаў перавозкі небяспечных грузаў (далей - прадпрыемствы) не кантралююць працэс правядзення праверак і выпрабаванняў аўтацыстэрн экспертамі арганізацый, што праводзяць праверку (далей - эксперт), тым самым парушаюць патрабаванні Правілаў, у частцы забеспячэння кантролю за правядзеннем устаноўленых праверак аўтацыстэрн. Аднак, для ажыццяўлення кантролю, кіраўнікам і спецыялістам важна разумець сам прадмет кантролю (мэта правядзення праверак і выпрабаванняў, віды праверак і выпрабаванняў, аб'ём выконваемых работ і г.п.).
У дадзеным матэрыяле, у дапамогу кіраўнікам і спецыялістам, адказным па пытаннях бяспекі перавозкі небяспечных грузаў, я прывяду прыкладны пералік работ, які павінен выканаць эксперт арганізацыі, што праводзіць праверку, пры правядзенні праверак і выпрабаванняў аўтацыстэрн.
Прыкладны аб'ём работ, неабходных для выканання экспертам пры правядзенні праверак.
Як правіла, праверка аўтацыстэрны ўключае ў сябе:
праверка наяўнасці эксплуатацыйнай дакументацыі вытворцы на транспартны сродак і тэхналагічнае абсталяванне;
знешні і ўнутраны агляд цыстэрны;
гідраўлічнае выпрабаванне (выпрабаванне на герметычнасць);
праверка эксплуатацыйнага абсталявання.
Праверка наяўнасці эксплуатацыйнай дакументацыі вытворцы на транспартны сродак і тэхналагічнае абсталяванне.
Эксперт абавязаны праверыць наяўнасць эксплуатацыйнай дакументацыі на транспартны сродак і ўсё тэхналагічнае абсталяванне (цыстэрна, запорная арматура, дыхальныя клапаны, донныя клапаны, блокі кіравання доннымі клапанамі, помпа і г.д.).
Пералік неабходнай эксплуатацыйнай дакументацыі на спецыяльнае і тэхналагічнае абсталяванне, як правіла, пазначаны ў кіраўніцтве па эксплуатацыі або пашпарце аўтацыстэрны. У выпадку адсутнасці неабходнай дакументацыі эксплуатацыя аўтацыстэрны павінна быць забаронена да распрацоўкі адпаведных дублікатаў (аднаўлення). Дублікаты эксплуатацыйных дакументаў могуць быць запрошаны ў завода-вытворцы аўтацыстэрны або распрацаваны правяраючымі арганізацыямі.
Знешні і ўнутраны агляд цыстэрны.
Экспертам павінен быць выкананы поўны візуальны агляд унутранай часткі корпуса цыстэрны для выяўлення любога дэфекту. Для гэтага неабходна правесці зачыстку цыстэрны, газааналізатарам праверыць бяспечны ўзровень канцэнтрацыі шкодных рэчываў унутры цыстэрны. Пасля гэтага дэмантаваць вечка заліўной гарлавіны цыстэрны, пракрасціся ўнутр цыстэрны (пры неабходнасці дэмантаваць хвалярэзы) і правесці дбаўны агляд унутранай паверхні цыстэрны.
У ходзе знешняга агляду правяраецца:
стан цыстэрны на прадмет наяўнасці любога павярхоўнага дэфекту і вызначэння ўцечкі;
стан лакафарбавага пакрыцця;
мацаванне цыстэрны да шасі, мацаванне канструктыўных элементаў цыстэрны;
маркіроўка цыстэрны, наяўнасць адпаведных знакаў небяспекі кляйм і надпісаў;
спраўнасць зазямляльных прылад.
Гідраўлічнае выпрабаванне.
Адным з найважнейшых этапаў праверак і выпрабаванняў аўтацыстэрны з'яўляецца гідраўлічнае выпрабаванне.
Гідраўлічнае выпрабаванне праводзіцца для праверкі трываласці і шчыльнасці цыстэрны ў перыяд яе эксплуатацыі. Гідраўлічнае выпрабаванне не можа быць заменена іншым відам выпрабаванняў (пнеўматычным), калі іншае не абумоўлена ў дзеючых Правілах. Да пачатку гідраўлічнага выпрабавання цыстэрна павінна быць сухой і чыстай, каб можна было выявіць любую ўцечку. Калі тэмпература навакольнага асяроддзя ніжэй за 0°С, то гідраўлічнае выпрабаванне неабходна праводзіць у ацяпляемым (цёплым) памяшканні. У мэтах гідраўлічнага выпрабавання цыстэрна павінна быць запоўнена вадой, герметычна закрыта і, пры дапамозе спецыяльных прыстасаванняў (гідрапрэс), неабходна стварыць патрабаваны залішні ціск вады (але не менш чым у 1,3 раза, што перавышае максімальны працоўны ціск). Як правіла, цыстэрну вытрымліваюць пад залішнім ціскам не менш чым 15 хвілін.
Гідраўлічнаму выпрабаванню падвяргаецца як цыстэрна ў цэлым, так і кожны адсек (пры іх наяўнасці). Пры правядзенні гідраўлічнага выпрабавання дыхальныя клапаны павінны быць дэмантаваныя, а адтуліны для ўстаноўкі дыхальных клапанаў - заглушаны.
Лічыцца, што цыстэрна не вытрымала гідраўлічнае выпрабаванне, калі на працягу выпрабаванняў выяўлены адзін з ніжэйпералічаных дэфектаў:
уцечка;
неабгрунтаванае падзенне ціску падчас выпрабаванняў;
астатняя дэфармацыя.
Праверка эксплуатацыйнага абсталявання.
Праверка эксплуатацыйнага абсталявання дазваляе вызначыць, ці адпавядае эксплуатацыйнае абсталяванне і яго маркіроўка патрабаванням тэхнічнай дакументацыі і ці падыходзіць яно для ўмоў далейшай бяспечнай эксплуатацыі аўтацыстэрны.
У ходзе агляду эксплуатацыйнага абсталявання эксперт павінен праверыць:
ці ўсё эксплуатацыйнае абсталяванне ўстаноўлена на аўтацыстэрне, правільна замацавана і функцыянуе ў адпаведнасці з патрабаваннямі тэхнічнай дакументацыі вытворцы;
трубаправоды, клапаны, сістэма астуджэння (ацяплення), ушчыльняльныя пракладкі правяраюцца на прадмет карозіі, зносу, уцечкі і г.п.;
стан уладзінаў для зацяжкі (фіксацыі) вечкаў люкаў, фланцавыя злучэнні на прадмет адсутнасці або аслаблення нітаў або гаек;
праверыць спраўнасць і выпрабаванне дыхальнага клапана цыстэрны на прадмет правільнасці адкрыцця пры ціску спрацоўвання і наступнага аўтаматычнага герметычнага закрыцця. Для гэтага дыхальны клапан неабходна ўсталяваць на спецыяльны выпрабавальны стэнд, адрэгуляваць, апломбаваць пры наяўнасці месца для апломбавання.
Тэрміны правядзення праверак.
перыядычная праверка не пазней чым праз кожныя 6 гадоў - для убудаваных цыстэрн (аўтацыстэрн), здымных цыстэрн і транспартных сродкаў - батарэй;
прамежкавая праверка не радзей чым праз кожныя 3 гады - для убудаваных цыстэрн (аўтацыстэрн), здымных цыстэрн і транспартных сродкаў-батарэй пасля першапачатковай і кожнай перыядычнай праверкі.
Даведкава: прамежкавыя праверкі могуць праводзіцца на працягу трох месяцаў да або пасля ўказанай даты.
пазапланавая праверка праводзіцца, калі ў выніку рамонту, змены канструкцыі або дарожна-транспартнага здарэння надзейнасць цыстэрны або яе абсталявання магла знізіцца.
Патрабаванні да арганізацый, якія праводзяць праверкі.
Перад заключэннем дагавора на правядзенне праверак і выпрабаванняў аўтацыстэрны неабходна ўпэўніцца, што арганізацыя, якая праводзіць праверку, задавальняе наступным патрабаванням і ўмовам:
Арганізацыя, якая праводзіць праверку, мае дзеючы атэстат акрэдытацыі на адпаведнасць патрабаванням асноўнага стандарту ГОСТ ISO/IEC 17025-2019 (ISO/IEC 17025:2017);
вобласць акрэдытацыі да ўказанага атэстата змяшчае: у якасці аб'екта выпрабаванняў - цыстэрны, прызначаныя для перавозкі небяспечных грузаў;
у якасці дакументаў, якія змяшчаюць патрабаванні да аб'екта выпрабаванняў, - адпаведныя раздзелы дадатку А да ДОПОГ і Правілы па забеспячэнні бяспекі перавозкі небяспечных грузаў аўтамабільным транспартам;
у частцы метаду даследаванняў (выпрабаванняў) і вымярэнняў - ГОСТ EN 12972-2020 Цыстэрны для перавозкі небяспечных грузаў. Цыстэрны металічныя. Выпрабаванні, праверка і маркіроўка (ГОСТ EN 12972-2020 «Цыстэрны для перавозкі небяспечных грузаў. Цыстэрны металічныя.